Có lẽ, chẳng có nhà hàng nào ghi vào thực đơn của mình món này, cũng chẳng có quán xá nào mở ra chỉ để bán nó. Song, một lần được nhâm nha thưởng thức từng lát bánh và cảm nhận hương vị nồng thơm , giòn giòn, ngọt lịm, là lạ mà rất dỗi thân quen, ắt hẳn chẳng bao giờ bạn quên được món quà dân dã này.

Bánh âm là tên gọi cổ của bánh gio- một món bánh cổ truyền của dân tộc ta ở các tỉnh miền Bắc. Theo quan niệm của ông cha ta từ xưa, tháng 5 âm lịch là tháng “độc trời” nhất. Giữa mùa hè oi bức dễ sinh ra dịch bệnh. Muốn phòng ngừa, phải dùng các thứ lá thuốc. Đối với món ăn, càng cần chế biến cho có sự hấp thụ các đặc tính của cây cỏ. Ăn các món ăn đó có tác dụng dễ tiêu hóa và giải nhiệt. Phong tục “giết sâu bọ” vào ngày tết Đoan Ngọ bằng cách ăn bánh gio xuất phát từ đó và trở thành nét văn hóa rất đẹp của nhân dân đồng bằng Bắc bộ.

 Nói đến Bánh gio, ẩm khách không quên nhắc đến các bà, các cô làm bánh làng Tây Đình (Vĩnh Phúc). Bánh gio có rất nhiều nơi làm, nhưng theo những kẻ sành ăn thì Bánh gio Tây Đình ngon hơn các nơi khác, cả về màu sắc và hương vị. Sáng sáng, các cô gái làng Tây lại dậy rất sớm, mang những tấm bánh đến với người dân thị thành. Theo các cụ già trong làng, Bánh gio tuy nhỏ bé giản dị thế nhưng để làm được nó không phải là chuyện dễ. Nhưng, đã là con gái làng Tây Đình không ai không biết làm Bánh gio. Ngay từ tấm bé, các chị đã được bà, mẹ dạy cách kiếm các loại cây trong vườn làm bánh: Bụi lá chít ở góc vườn, cây tầm gửi dọc, thân cây gai ngoài bờ rào... Bí mật làm nên tấm bánh gio nằm ở khâu chọn nguyên liệu, cách ngâm gạo và thời điểm gói bánh, luộc bánh. Gạo nếp phải là thứ nếp cái hoa vàng thật ngon, đem sàng xảy kỹ, loại bỏ những hạt xấu,và không được lẫn dù chỉ là một hạt gạo tẻ. Gạo được vo kỹ, thay nước nhiều lần, bao giờ thấy nước gạo thật trong mới thôi. Để gạo ráo nước rồi đem ngâm vào nuớc vôi trong chừng 2 giờ đồng hồ. Lại vớt ra đợi hạt gạo thật khô rồi mới đem ngâm vào nước nắng qua một đêm.

Nước nắng là loại nước được lấy từ tro của các loại cây được chọn, để nguội, trộn lẫn vào nhau, rồi hòa tan với lượng nước vôi thích hợp đựng trong chum. Đợi cho nước tro lắng trong vắt như nước mưa, lọc bỏ phần cặn rồi đổ ra ngâm gạo nếp đã được làm sạch. Gạo ngâm nước nắng lên màu hổ phách được xúc vào giữa lá dong đã rửa sạch và lau khô, dàn gạo đều và dài ra, gói lại lăn tròn vấn bê hai đầu kín lại, dùng lạt mềm buộc chặt. Những chiếc bánh dài trông như quả chuối tiêu, chỉ cần cho vào nồi luộc độ 2 - 3 giờ là bánh đã rền. Trong quá trình làm Bánh gio, việc kiêng kị nhất là tất cả những nguyên liệu, đến dụng cụ đều không được dính chút dầu mỡ nào. Chỉ bị dính tí dầu mỡ là ruột bánh không rền và liên kết, hạt gạo sẽ không trong suốt, chất lượng bánh vì thế mà giảm hẳn. Chẳng thế mà các bà, các cô sành ăn có câu ca khuyên những kẻ mới ăn:

 Bánh âm trong hổ phách
 Dẫu có đắt vẫn mua
 Bánh âm vẩn nước dưa
 Dẫu có cho chẳng đắt

Bên những gánh hàng rong, những góc nhỏ nơi chợ quê, các chị bán bánh từ từ bóc lớp lá dong để lộ ra một màu vàng óng ả, trong suốt, mềm, dẻo và giòn. Bánh được cắt thành từng miếng nhỏ mỏng bay, xếp lên đĩa rồi tuới lên chút mật mía thơm phức, vàng như mật ong. Khách ngồi dưới bóng cây, góc phố cứ nhân nha thưởng thức từng miếng bánh, cảm nhận hương vị nồng thơm, ngọt ngào, độc đáo mà rất rỗi thân quen. Hàng ngày, tấm bánh vẫn theo cùng quang gánh rong ruổi khắp ngả đường, đến từng góc phố nhỏ, mang tặng cho người dân Hà thành.

Hạ Lam (Theo HNNN)