Đã 4 năm nay, TakoShi dường như đã quá quen thuộc với ngôi nhà này. Lần nào cũng vậy, hễ sang Việt Nam bao giờ ông cũng tới đây để thưởng thức trà, mua về làm quà biếu cho bạn bè và người thân bên Nhật. Dù rất bận nhưng bao giờ ông cũng dành hàng buổi đàm đạo với ông Lê Đình Liệu về cách ướp và văn hóa trà của người Việt. Là người Việt Nam, chứng kiến sự say mê học hỏi của vị khách nước ngoài, tôi chợt chạnh lòng khi tự hỏi: dân Việt mình còn được mấy người mê và yêu trà Sen như thế.

Có một thời trà Sen là món ăn tinh thần không thể thiếu của các bậc tao nhân mặc khách, và của cả các lão nông tri điền chuyên dùng trà Sen theo lối nguyên sơ nhất. Mỗi sáng họ cho người đi thuyền ra giữa hồ Sen, chọn lấy một bông còn hàm tiếu, thả một nhúm chè vào giữa lớp cánh và nhụy Sen, lấy sợi rơm vàng buộc lại đánh dấu. Cầu kỳ hơn, nước phà trà được lấy từ những gọt sương còn đọng lại trên lá Sen, mà họ gom lại mỗi sớm mai hái  Sen. Ngày nay, cách làm này không còn được mấy người biết đến vì nó tốn nhiều thời gian, hơn nữa cách ướp như vậy khi thưởng trà sẽ có vị hắc của nhụy hoa.

Bên chén trà Sen, ông Lê Đình Liệu vui vẻ trò chuyện với chúng tôi, giúp chúng tôi hiểu hơn vì sao cái cách ướp công phu, cầu kỳ này lại mê hoặc người thưởng trà tới vậy. Ông Liệu bắt đầu làm trà Sen từ bao giờ ông cũng chẳng rõ, chỉ biết khi còn bé ngồi dõi theo ông bà, bố mẹ làm, tự nhiên ông thấy thích khi được đắm mình trước cả ngàn bông Sen. Trong sáu anh em, ông là người thích thưởng trà và thường có những nhận xét về trà rất sắc sảo, nên dù không cố ý nhưng bố mẹ lại rất mong cậu con trai có thể giữ nghề gia truyền của gia đình. Khi lớn, mải mê nghiên cứu về cầu đường, nên ướp trà Sen chỉ là thú vui những khi rảnh rỗi, dành mời bạn bè cùng thưởng thức. Chỉ khi hai vợ chồng cùng về hưu, ông mới nghĩ đến việc ướp trà mang bán. Ông muốn, trong cuộc sống bề bộn những lo toan, ai cũng có thể thưởng thức được thú chơi tao nhã đang dần mất đi này.

Ướp trà Sen không dễ. Để có 1kg trà, người nghệ nhân phải đổ biết bao công sức. Mỗi công đoạn chỉ cần sơ sẩy một chút là mẻ trà coi như phải làm lại. Làm trà Sen cầu kỳ ngay từ khi chọn trà. Theo ông Liệu: muốn có trà ngon, nhất thiết phải dùng trà Tuyết. Trà Tuyết không bón phân và phun thuốc trừ sâu, nó mọc tự nhiên trên dãy núi có độ cao 800-1200m. Để chống chọi với khí hậu khắc nghiệt trà Tuyết phải vươn cao đón nhận từng tia sáng mặt trời, do đó trà có một hương vị riêng biệt mà người sành trà luôn muốn được thưởng thức. Chọn được hoa Sen ưng ý cũng là một công đoạn hết sức cầu kỳ. Không phải bất cứ loài Sen nào cũng ướp được trà. Thứ Sen ướp trà phải là Sen, chứ không phải là Quỳ. Sen Quỳ là loại hoa không có cánh nhỏ đệm giữa cánh to lớp bên ngoài với lớp nhụy hoa bên trong. Có nhiều nơi trồng Sen, nhưng Sen Hồ Tây là thơm nhất. Những bông Sen nở sớm bao giờ cũng là bông thơm nhất, đặc biệt là Sen đầu vụ. Qua vài tháng nở rộ, giữa tháng 6 âm lịch trở ra, Sen sẽ mất mùi bởi cái gió Tây làm cho bông Sen quắt lại và mất dần hương thơm. Công đoạn khó nhất là ướp trà. Ướp trà Sen là một nghệ thuật và là nghệ thuật khá công phu, đòi hỏi người ướp phải kiên trì, nhẫn nại. Đặc biệt, ướp Sen phải giữ cho tâm hồn trong sạch, nhân hậu... bởi hương Sen rất thanh tao, tinh khiết, cao quý mà một chút bụi nhơ cũng làm vẩn đục hương hoa. Giống hoa này cũng rất kỳ lạ. Người ướp trà phải giữ thân mình sạch sẽ, thơm tho theo lối tự nhiên. Tuyệt nhiên không dùng nước hoa, xà phòng thơm để tắm gội, trà sẽ mất mùi, hỏng vị. Đàn bà mắc ngày tháng cấm không được lai vãng tới buồng trà. Nhà hàng xóm có đám tang cũng phải ngưng ngay việc ướp trà.

Cách ướp trà của ông Liệu cũng không khác cách ướp trà truyền thống: Mỗi 1kg trà rắc khoảng 1,5 lạng gạo Sen, đem ủ cho trà hút hết vị thơm của Sen, rồi sấy cách thủy tới đủ độ khô. Hết một lượt như vậy mất 3 ngày, lại rắc tiếp gạo Sen, ướp lần 2, lần 3... rồi ủ sấy cho đến khi xong một mẻ trà 1 cân với khoảng 1,1 đến 1,2kg cân từ gạo Sen. Có người chỉ ướp 5 lần và với số lượng lớn cùng một lúc, nhưng ông Liệu không làm vậy. Một mẻ trà của ông bao giờ cũng phải ướp 7 lượt và 21 ngày mới trọn vẹn. Bởi vậy, trà của ông thường thơm và có vị đậm ngon hẳn hơn những nơi khác. Làm được 1kg trà, người nghệ nhân phải dùng tới khoảng 1.000 bông Sen có khi còn phải nhiều hơn nữa nếu hoa không thơm. Thế mới biết, để có một ấm trà ngon, đâu phải chuyện dễ. Theo ông liệu trong các cung đoạn làm trà Sen thì khó nhất và quan trọng nhất là việc sấy cách thủy, làm sao để hơi nước bay đi mà mùi hương ở lại. Trà làm xong, phải được bảo quản bằng giấy hồng điều để tránh tia cực tím và túi càng kín bảo quản càng tốt. Khi thưởng thức trà Sen, người ta không bao giờ dùng trà mới ướp xong, mà phải dùng trà đã được bảo quản trước đó 1 tháng trở đi.

Các bạn của ông thường gọi ông là nghệ nhân ướp trà Sen. Ông chỉ cười và nhận mình là người say mê trà Sen và muốn giữ lấy nghề truyền thống của gia đình và Hà Nội.

Mời khách chén trà Sen, ông Lê Đình Liệu khẽ ngâm nga:

Nâng chén mời anh thưởng vị trà

Đừng quên tan tác mấy đời hoa

Chỉ từng hớp nhỏ cho Sen đượm

Ta lại trần ai một chút ta.

Nguyễn Hồng